Taketsuru: Ο αντάρτης του malt

Πριν το γιαπωνέζικο ουίσκι γίνει τρόπαιο σε δημοπρασίες και αντικείμενο επίδειξης σε μπαρ με χαμηλό φωτισμό, ήταν η εμμονή ενός ανθρώπου που προτίμησε να μάθει αντί να ποζάρει. Ο Masataka Taketsuru γεννήθηκε το 1894 στη Χιροσίμα, σε οικογένεια με παράδοση στην παραγωγή σάκε από το 1733. Το 1918, ενώ ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος δεν είχε ακόμη τελειώσει, η Settsu Shuzo τον έστειλε στη Σκωτία με μια αποστολή εξαιρετικά φιλόδοξη: να αποκτήσει την τεχνογνωσία για αυθεντικό ουίσκι στην Ιαπωνία. Στη Γλασκώβη σπούδασε χημεία, αλλά το ουσιαστικό του πανεπιστήμιο μύριζε βρεγμένη βύνη, μαγιά και ζεστό χαλκό.

Στο Longmorn του Speyside μαθήτευσε στην παραγωγή malt whisky, στο Bo’ness γνώρισε την απόσταξη grain whisky σε συνεχείς αποστακτήρες και στο Hazelburn του Campbeltown εμβάθυνε στην τέχνη της παραγωγής. Δεν μάζευε εντυπώσεις για ταξιδιωτικό ημερολόγιο: κατέγραφε διαδικασίες, αναλογίες και τεχνικές μεθοδικά, σε δύο τετράδια που έμειναν γνωστά ως «Taketsuru Notes». Ανάμεσα στα μαθήματα γνώρισε την Jessie Roberta «Rita» Cowan, την οποία παντρεύτηκε το 1920, παρά τις οικογενειακές αντιρρήσεις. Η Ρίτα εγκαταστάθηκε μαζί του στην Ιαπωνία και στάθηκε ουσιαστική σύντροφός του σε μια διαδρομή γεμάτη αβεβαιότητες· όχι διακοσμητική μούσα σε μια ανδρική ιστορία επιτυχίας.

Η επιστροφή δεν συνοδεύτηκε από κόκκινο χαλί: η Settsu Shuzo εγκατέλειψε το σχέδιο παραγωγής ουίσκι και το 1923 ο Taketsuru πέρασε στην Kotobukiya του Shinjiro Torii, τη μετέπειτα Suntory. Εκεί συνέβαλε καθοριστικά στην κατασκευή και τη λειτουργία του Yamazaki, του πρώτου εξειδικευμένου αποστακτηρίου malt whisky της Ιαπωνίας. Μια λεπτομέρεια αξίζει να μπει στη σωστή θέση: την περιοχή επέλεξε ο Torii, εκτιμώντας το νερό και το περιβάλλον της, ενώ ο Taketsuru θεωρούσε το βορειότερο Hokkaido ιδανικότερο. Το 1929 εμφανίστηκε το Shirofuda, ιστορικό ορόσημο για την εγχώρια παραγωγή. Όχι, όμως, το εύκολο, γλυκόπιοτο Speyside που συχνά περιγράφεται εκ των υστέρων: ο καπνιστός χαρακτήρας του δυσκόλεψε την αποδοχή του από το τότε ιαπωνικό κοινό.

Το 1934 ο Taketsuru πήρε τον δικό του δρόμο, ιδρύοντας την Dai Nippon Kaju, από την οποία προέκυψε η Nikka. Στο Yoichi του Hokkaido βρήκε το ψυχρό κλίμα, την υγρασία και τη θαλασσινή επιρροή που αναζητούσε. Μέχρι να ωριμάσει το ουίσκι, η επιχείρηση δραστηριοποιήθηκε στα προϊόντα μήλου· ακόμη και οι μεγάλες εμμονές χρειάζονται ταμειακή ροή. Το πρώτο ουίσκι Nikka κυκλοφόρησε το 1940. Η παράδοση της άμεσης θέρμανσης των αποστακτήρων με κάρβουνο παραμένει χαρακτηριστικό του Yoichi, συνδεδεμένο με το στιβαρό του ύφος. Καπνός, φρούτο, ελαιώδης υφή και θαλασσινές νύξεις συνθέτουν συχνά το προφίλ του, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε Nikka είναι «βαριά» και κάθε Suntory «λεπτή»: οι μεγάλες σχολές δεν χωρούν σε δύο επίθετα.

Για τη δική μας λέσχη, η ιστορία αποκτά ενδιαφέρον και δίπλα στον υγραντήρα, χωρίς να χρειάζεται να μετατρέψουμε τη γευσιγνωσία σε διαγωνισμό έντασης. Αν επιλέξεις να συνοδεύσεις ένα Yoichi με πούρο, αναζήτησε μέτριο σώμα και νότες κέδρου ή ξηρών καρπών, αντί να θεωρήσεις ότι ο καπνός απαιτεί περισσότερο καπνό. Δοκίμασε πρώτα το ουίσκι μόνο του, σε μικρή ποσότητα, και έπειτα με λίγες σταγόνες νερού: η λεπτομέρεια είναι πιο ενδιαφέρουσα από την επίδειξη αντοχής. Ο Taketsuru, που πέθανε το 1979, δικαίως τιμάται ως πατέρας του γιαπωνέζικου ουίσκι, μαζί με την αναγνώριση της καθοριστικής συμβολής του Torii. Δεν επινόησε τη σκωτσέζικη μέθοδο· έκανε κάτι δυσκολότερο από μια αντιγραφή, δίνοντάς της νέα πατρίδα και προσωπικότητα.

Ο Taketsuru πήγε στη Σκωτία για να μάθει τους κανόνες και γύρισε στην Ιαπωνία για να της χαλάσει το μονοπώλιο στο μεγαλείο.